Hızla büyüyen bir şirketin büyük bir yatırım turunu yeni tamamladığını ve işe alım planlarının bir gecede iki katına çıktığını düşünün. Böyle bir tabloda yöneticilerin ilk refleksi, büyümeyi hızlandıracak işe alım yazılımlarına, onboarding platformlarına ve yapay zekâ araçlarına yönelmek oluyor. Bu yatırımlar kritik bir dönemde şirketin elini güçlendirebilir. Ancak uzun vadeli başarı söz konusu olduğunda, tek başlarına yeterli değiller.Humani HR’ın kurucusu ve CEO’su Carly Holm, “En iyi iş liderleri bu ikisi arasında doğru dengeyi kuruyor” diyor. Holm’a göre yapay zekâ İK’yı dönüştürmeye devam ederken en başarılı şirketler, teknolojiyi insanın ne zaman insana ihtiyaç duyduğunu bilen deneyimli İK profesyonelleriyle birlikte kullanacak. Onun yaklaşımı net: Yapay zekâ insanların işini elinden almak yerine, işlerin bir kısmını üstlenmeli.Bu bakış açısı çalışanların yapay zekâyı bugün nasıl gördüğüyle de örtüşüyor. Society for Human Resource Management’ın verilerine göre yapay zekâ kullanan çalışanların yüzde 77’si, bu araçların daha kısa sürede daha fazla iş yapmalarına yardımcı olduğunu düşünüyor. Buna karşılık çalışanların yaklaşık dörtte üçü yapay zekâyı insan becerilerinin yerine geçen değil, onları tamamlayan bir araç olarak görüyor.Yapay zekâ iş hayatının giderek daha sıradan bir parçası hâline gelirken şirketlerin önündeki asıl soru da netleşiyor: Teknolojinin devreye girdiği yer nerede bitmeli, insan muhakemesi nerede başlamalı? Gallup’a göre ABD’de çalışanların yüzde 30’u artık haftada en az birkaç kez yapay zekâ kullanıyor.Daha Stratejik Bir İK Yapısı KurmakÜretken yapay zekâ artık iş ilanı metni hazırlamak, toplantıları özetlemek, bilgileri düzenlemek ve verileri analiz etmek gibi tekrar eden işleri üstlenebiliyor. Doğru kullanıldığında bu araçlar, İK profesyonellerinin evrak ve operasyonel işlere daha az zaman ayırmasını; Holm’un “gerçek stratejik düşünce ortaklığı” olarak tanımladığı ve şirketin büyümesine doğrudan katkı sağlayan alana daha fazla odaklanmasını mümkün kılıyor.Holm, İK’daki bu dönüşümü yaklaşık 20 yıldır yakından izliyor. Kariyerinin başında büyük finans kuruluşlarında çalıştığı dönemde günlerinin büyük kısmının manuel bordro işlemleri ve günlük operasyon gibi idari işlerle geçtiğini hatırlıyor. Bugünse bu işlerin önemli bir bölümü otomatikleştiği için İK’nın stratejiye ayırabileceği alan çok daha geniş.Holm, “Şirketinizde çalışanlarınıza iyi bakmanız, finansal sonuçlarınıza da doğrudan katkı sağlayabilir” diyor. Bu nedenle liderlere İK’yı yalnızca bir maliyet kalemi olarak değil; kurumsal riskleri azaltmaya, yetenek çekmeye, güçlü bir kültür oluşturmaya ve uzun vadeli hedeflere ulaşmaya yardımcı olan bir yatırım olarak görmelerini öneriyor.Bu yaklaşım özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler için önemli. Holm, farklı sektörlerde hızlı büyüyen şirketlerle çalışıyor. Bu şirketlerde İK sorumluluğu çoğu zaman kurucunun, CFO’nun, COO’nun ya da finans yöneticisinin omuzlarına kalıyor; bazen de zaten kapasitesinin üzerinde çalışan küçük bir İK ekibine yükleniyor. Holm, “Bir noktada ‘Artık gerçekten İK desteğine ihtiyacımız var’ diyorlar” diye anlatıyor.Holm’a göre birçok şirket özellikle 20 ila 100 çalışan aralığına geldiğinde kritik bir eşiği aşıyor. Excel tabloları, birbirinden kopuk yazılımlar ve yarı zamanlı yürütülen insan yönetimi artık yeterli olmuyor. Bu noktada asıl soru çoğu zaman yeni bir İK çalışanı işe almak mı, yoksa daha fazla yazılım satın almak mı değil. Asıl mesele, şirketin bir sonraki büyüme aşamasını taşıyabilecek bir İK yapısının nasıl kurulacağı.Doğru Modelle BüyümekHolm’a göre her şirketin ihtiyacı farklı. Bazıları kurum kültürünün içine tamamen dahil olacak tam zamanlı bir İK liderine ihtiyaç duyarken, bazıları işteki değişimlere hızla uyum sağlayabilecek fractional HR desteğiyle daha iyi sonuç alabiliyor. En doğru yaklaşım, şirketin bugün nerede olduğunu, nereye gitmek istediğini ve her iki noktayı da destekleyecek planın nasıl kurulacağını doğru anlamaktan geçiyor.Aynı yaklaşım yapay zekâ için de geçerli.Holm, şirketlerin bu konuda iki uçta konumlandığını söylüyor. Bazıları neredeyse her şeyi otomatikleştirmek isterken bazıları veri gizliliği, doğruluk ve mevzuata uyum konularındaki kaygılar nedeniyle yapay zekâya mesafeli duruyor. Ona göre iki yaklaşım da ideal değil.Daha sağlıklı olan, yapay zekânın nerede gerçekten değer yarattığını ve nerede yetersiz kaldığını bilmek.Hukuki nitelik taşımayan metinlerin ilk taslaklarını hazırlamak, temel verileri incelemek ya da bilgileri özetlemek gibi düşük riskli işler yapay zekâyla çok daha hızlı yapılabilir. Ancak mevzuata uyum süreçlerini değerlendirmek, çalışanların işe giriş ve işten ayrılış süreçlerini yönetmek, işyeri çatışmalarına müdahale etmek, yöneticilere koçluk vermek, performansı yönetmek, bordro ve yan hak süreçlerini yürütmek ya da şirketin gelecekteki organizasyon yapısını planlamak hâlâ bağlam, empati ve insan muhakemesi gerektiriyor.Holm, “Hepimiz bazen bir chatbotla değil, gerçek bir insanla konuşmak istediğimiz anların nasıl bir şey olduğunu biliyoruz” diyor. Ayrıca iş yerinde yapay zekâ hakkında sürekli konuşulmasının çalışanlarda belirgin bir yorgunluk yaratmaya başladığını da gözlemlediğini ekliyor.Mevzuata uyum söz konusu olduğunda ise Holm özellikle dikkatli olunması gerektiğini vurguluyor. Çalışma yasaları eyaletten eyalete değişiyor ve sık sık güncelleniyor. Bu yüzden insan denetimi kritik önem taşıyor. Holm, yasal risk içeren konularda şirketlerin güvenebileceği bir yönlendirmeye ihtiyaç duyduğunu belirterek, yapay zekâyı uyum süreçlerinde kullanırken “son derece dikkatli” davrandıklarını söylüyor.Doğru Dengeyi KurmakHolm’a göre geleceğin en güçlü İK ekipleri, hangi durumda insana, hangi durumda yapay zekâya, hangi durumda ise ikisinin birlikte çalışmasına ihtiyaç olduğunu doğru belirleyebilecek.Stratejik İK liderlerinin teknolojiye açık ve yenilikleri yakından takip eden bir yaklaşım benimsemesi gerektiğini düşünüyor. Ancak bunun, yöneticiler ve çalışanlarla yüz yüze iletişimin önüne geçmemesi gerektiğini de özellikle vurguluyor.Liderlerin, göremedikleri riskleri fark edebilen, kararları birlikte değerlendirebilen ve şirketi bir sonraki aşamaya hazırlayabilen deneyimli danışmanlara ihtiyacı var. Aynı zamanda günlük İK operasyonlarının da verimli biçimde yürütülmesi gerekiyor.Çalışanlarsa hâlâ karşılarında bir insan görmek istiyor. Holm’un ifadesiyle, soruları olduğunda başvurabilecekleri ya da zor bir konuşma yapmaları gerektiğinde karşılarına oturabilecekleri “bir yüz” arıyorlar.Holm bunu şöyle özetliyor:“İnsanlar görülmek ve duyulmak istiyor. Bunların hepsini yapay zekâya devredemezsiniz. Şirketinizde insan dokunuşunu korumak, düşündüğünüzden çok daha büyük bir fark yaratır.”Orijinal Yayın Tarihi: 5 KasımKöşe yazarları tarafından burada paylaşılan görüşler, incturkiye.com’a değil, yazara aittir.Çok daha fazlası için Inc. Türkiye bültenlerine kaydolun.