2026’nın son çeyreğindeyiz.Yılın başından bu yana yapay zekânın iş dünyasını nasıl değiştireceğini, hangi meslekleri dönüştüreceğini ve hangi işleri ortadan kaldırabileceğini konuştuk. Şirketler pilotlar yaptı, yeni araçlar denedi, çalışanlar kendi iş akışlarına yapay zekâyı dahil etmeye başladı. Bir yandan verimlilik artışlarını, diğer yandan iş kaybı endişelerini izledik.Dokuz ayın sonunda elimizde artık yalnızca tahminler değil, dönüşümün yönünü okumamızı sağlayan daha fazla veri var.Ve son çeyrekte bence yapay zekâ tartışmasını başka bir soruya çevirmemiz gerekiyor.“Yapay zekâ işimizi elimizden alacak mı?” yerine, özellikle gençler için şunu sormalıyız:İlk fırsata ulaşmak neden giderek zorlaşıyor ve 2027’ye hazırlanırken bu fırsatı nasıl yeniden tasarlayacağız?Bugün küresel genç işsizliği yüzde 12,4 seviyesinde. Yaklaşık 67 milyon genç işsiz. NEET, yani ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin oranı ise yüzde 20’ye ulaşmış durumda. Türkiye’ye baktığımızda tablo daha da düşündürücü: genç işsizliği yüzde 14,5 iken genç kadınlarda bu oran yüzde 20,3’e çıkıyor.Tam da bu dönemde iş dünyasının gençlerden beklentisi başka bir hızda değişiyor.PwC’nin bir milyardan fazla iş ilanını kapsayan analizine göre yapay zekâ becerisi isteyen ilanlar yüzde 69 büyürken toplam iş piyasasındaki büyüme yüzde 9 seviyesinde kalıyor. Yapay zekâ becerilerine sahip çalışanların ücret primi ise ortalama yüzde 62’ye ulaşmış durumda.Başka bir ifadeyle yapay zekâ artık yalnızca teknoloji ekiplerinin meselesi değil. İşe girişin, yükselmenin ve ekonomik değer üretmenin yeni değişkenlerinden biri.Fakat 2026’nın bize gösterdiği önemli bir çelişki var.Çalışanların yüzde 80’i yapay zekânın kendi verimliliklerini artırdığını söylerken şirketlerin yalnızca yüzde 37’si bunun kâra etkisini görebildiğini söylüyor. Büyük şirketlerde yapay zekâ ajanlarını ölçekleyenlerin oranı yükseliyor, ancak yüksek performans gösteren şirketlerin oranı yaklaşık yüzde 6’da kalıyor.Yani bu yıl teknoloji hızla yayıldı, fakat teknolojiye sahip olmak ile ondan değer yaratabilmek arasındaki mesafe kapanmadı.Benzer bir ayrışmayı genç yetenek tarafında da görüyoruz.WEF’in Future of Jobs 2025 raporuna göre 2030’a kadar 170 milyon yeni rol oluşurken 92 milyon rol ortadan kalkabilir. Net tablo hâlâ pozitif: 78 milyon yeni iş. Ancak mevcut becerilerin yaklaşık yüzde 39’unun değişmesi bekleniyor. Her 100 çalışandan 59’unun yeniden beceri kazanması gerekecek.Bu nedenle “yapay zekâ işleri yok edecek” cümlesi bana eksik geliyor.İlk basamak kaybolmuyor. İlk basamağın yüksekliği değişiyor.Erken kariyer ilanlarında yapay zekâ becerisi talebi hızla artıyor. Şirketler gençlerden yalnızca verilen işi yapmalarını değil; teknolojiyi kullanmalarını, doğru soruyu sormalarını, çıktıyı sorgulamalarını, karar vermelerini ve belirsizlik içinde hareket edebilmelerini bekliyor.Burada beni özellikle düşündüren ikinci mesele ise kadınlar.Kadınlar üretken yapay zekâdan en fazla etkilenecek mesleklerde çalışanların yüzde 57’sini oluşturuyor. ILO verilerine göre kadın ağırlıklı mesleklerde yapay zekâya maruz kalma oranı yüzde 29 iken erkek ağırlıklı mesleklerde yüzde 16. Buna karşılık araştırmalar kadınların üretken yapay zekâ kullanımında erkeklerin gerisinde kaldığını gösteriyor.Yani kadınlar dönüşümün etkisine daha fazla maruz kalırken, dönüşümü kendi lehlerine kullanabilecek araçlara aynı hızda yaklaşmıyor.Türkiye’de genç kadın işsizliğinin yüzde 20,3 olması bu nedenle yalnızca bir istihdam verisi olarak okunmamalı. Son çeyrekte şirketler 2027 yetenek stratejilerini, bütçelerini ve genç yetenek programlarını masaya koyarken yapay zekâ okuryazarlığını ve yeni becerilere erişimi fırsat eşitliğinin bir parçası olarak düşünmek zorunda.Üstelik bütün bunları yalnızca yapay zekâya bağlamak da kolaycılık olur. OECD’nin işaret ettiği üzere genç mezunların işsizlik riskindeki yükseliş üretken yapay zekâ dalgasından önce başlamıştı. Makroekonomik koşullar, eğitim ile iş dünyası arasındaki uyumsuzluk, giriş seviyesi pozisyonların tasarımı ve şirketlerin değişen beklentileri zaten sistemdeydi.Yapay zekâ bu sorunların tamamını yaratmadı. Ama 2026 boyunca onları hızlandırdı ve daha görünür hâle getirdi.Bu yüzden son çeyreğe girerken şirketlerin kendilerine yalnızca “2027’de hangi yapay zekâ araçlarına yatırım yapacağız?” diye sormasının yeterli olduğunu düşünmüyorum.Hangi işleri yeniden tasarlayacağız? Gençlerden hangi becerileri bekleyeceğiz? Bu becerileri geliştirmeleri için hangi alanları açacağız? Ve dönüşümden daha fazla etkilenme riski taşıyan genç kadınların bu yeni ekonominin dışında kalmamasını nasıl sağlayacağız?Gençlere “deneyimin yok” deyip deneyim kazanabilecekleri ilk fırsatı vermemek zaten uzun süredir iş dünyasının tuhaf paradokslarından biriydi. Şimdi buna bir yenisini ekleme riskimiz var: Yapay zekâ çağının becerilerini ararken, bu becerileri geliştirecek alanı gençlere hiç açmamak.2026’nın ilk dokuz ayı bize teknolojinin ne kadar hızlı ilerleyebildiğini gösterdi.Son üç ay ise insanı bu dönüşümün neresine koyacağımıza karar vermek için iyi bir fırsat.Çünkü 2027’nin yetenek stratejisi yalnızca daha fazla yapay zekâ kullanmakla ilgili olmayacak. İlk fırsatı, öğrenmeyi ve potansiyeli yeni dünyanın beklentilerine göre yeniden tasarlamakla ilgili olacak.Belki de son çeyreğe girerken masaya koymamız gereken en önemli soru tam olarak bu:Yeni dünyanın çıtasını yükseltirken, gençlerin o ilk basamağa çıkabilmesini nasıl sağlayacağız?Köşe yazarları tarafından burada paylaşılan görüşler, incturkiye.com’a değil, yazara aittir.Çok daha fazlası için Inc. Türkiye bültenlerine kaydolun.