Zirvedeyken avantajınızı korumak sağduyulu bir hamle gibi görünebilir. Disney, kamu malı hâline gelmiş hikâyeler üzerine bir imparatorluk kurdu. Sonra Mickey milyarlarca dolar değerine ulaşınca telif süresinin uzatılması için mücadele etti. Orta Çağ loncaları, dışarıdakilerin rekabet etmesini engelleyen bilgiyi sıkı sıkıya korudu. Twitter da ekosistemi değer kazandıktan sonra açık API erişimini sınırlandırdı.Ancak yakalamaya çalışan taraf siz olduğunuzda açıklık ve erişim, işleri yürütmenin daha adil ve ilkesel yolu gibi görünür.Yapay Zekâdaki En Büyük Güç Mücadelesi Yalnızca Teknolojiyle İlgili DeğilBu hafta Mark Zuckerberg, gelişmiş yapay zekânın birkaç güçlü laboratuvarın kontrolünde olmaması, herkesin erişimine açık olması gerektiğini savunduğu 6.500 kelimelik bir makale yayımladı. Meta da bu argümanı, yeni açık kaynak yapay zekâ modeli Muse Glimmer ile birlikte sundu. Bu önemli bir argüman ve Zuckerberg yazdığı her kelimeye gerçekten inanıyor olabilir.Bu örneği ilginç kılan nokta şu: Meta, yapay zekâ yarışında geride ve OpenAI ile Anthropic gibi liderleri yakalamak için agresif yatırımlar yapıyor. Bunların arasında Scale AI’ın yüzde 49 hissesi için yaklaşık $14,3 milyarlık yatırım da var.Bu ay Meta, daha güçlü modeli Muse Spark’a erişim sunmaya da başladı. Zuckerberg, Meta’nın Muse Spark 1.2’nin ağırlıklarını da yayımlamayı planladığını söylüyor. Aynı şirket. Aynı hafta. Peki bu bir ilke mi, rekabet stratejisi mi, yoksa ikisinin aynı anda var olduğu karmaşık gerçeklik mi?Kontrol İçin Her Zaman “İyi” Bir Gerekçe VardırKapı neredeyse hiçbir zaman kötü bir gerekçeyle kapanmaz. Genellikle savunulabilir bir nedenle kapanır; üstelik buna gerçekten inanan insanlar tarafından, içtenlikle savunulur. Örneğin Facebook, platformu vazgeçilmez hâle geldikten sonra erişimi sıkılaştırdığında gizlilik gerekçesini öne sürdü. Cambridge Analytica skandalından sonra bu anlaşılabilir bir argümandı. Ama belki de tek etken değildi.Hiçbir yönetici toplantı çağırıp “Harika haberler, yeterince güçlendik; artık ilkelerimizi terk edebiliriz” demez. İkiyüzlülüğü başkalarında görmenin kendimizde görmekten daha kolay olmasının nedeni de budur.Açık kaynak modellere inanmak gibi bir ilke hem samimi hem de işinize gelen bir pozisyonda olabilir. Zuckerberg açık yapay zekânın daha iyi olduğu konusunda haklı olabilir. Anthropic de güçlü modelleri kapalı tutmanın daha güvenli olduğu konusunda haklı olabilir.Bu yüzden asıl soru, bir ilkenin size fayda sağlayıp sağlamadığı değildir. Asıl soru, fayda sağlamadığı zaman da o ilkeye göre yaşayıp yaşamadığınızdır. İpucu nerede mi? Teşvikler değiştiğinde ne olduğuna bakın.Çıkar TestiKuruluşunuzu iki yıl sonra pazar lideri olarak hayal edin. Kategorinizde baskın oyuncusunuz. Rakiplerinizin, sizin kontrol ettiğiniz bir şeye ihtiyacı var.Şimdi bugün, henüz baskın oyuncu değilken sıkça dile getirdiğiniz ilkelerden birini düşünün: Açıklık, iş birliği, şeffaflık, rekabet, çalışan özgürlüğü ya da her neyse. O ilkeye hâlâ bağlı kalır ve onu uygulamaya devam eder miydiniz?Kendinize sorun: Dile getirdiğiniz değerlerden hangisi size gerçekten bir bedel ödetiyor? Hangisi, açık ara kazanan taraf olduğunuzda sessizce ortadan kaybolabilir?Neye Değer Verdiğinizi Nasıl Test Edersiniz?1. Çıkar testini uygulayın. En sık dile getirdiğiniz değeri ya da ilkeyi seçin ve son bir yılda ona bağlı kalmanın size gerçek bir bedel ödettiği bir kararı belirleyin. Böyle bir örnek bulamıyorsanız, bu hafta o ilkeyi işinize gelmediği bir anda uygulayabileceğiniz bir karar arayın.2. Pozisyonunuzu tersine çevirin. Bir sonraki liderlik toplantınızda şu soruyu sorun: “Pazarımızda bir numara olsaydık bu politikayı yine destekler miydik?” Hemen tartışmaya başlamayın. Sorunun neyi ortaya çıkardığına dikkat edin.3. İlkeleri değişen koşullar içinde izleyin. Bir lideri, ortağı, tedarikçiyi ya da şirketi değerlendirirken, bir ilkenin onlara fayda sağladığı anlarda söylediklerine fazla takılmayın. O ilkeye bağlı kalmak pahalıya mal olduğunda ne yaptıklarına bakın.Bir sonraki ekip toplantınızda şu soruyu sorun: “Pazarımızda bir numara olsaydık değerlerimizden hangisini korumak bizim için en zor olurdu?” Sonra sohbetin akmasına izin verin.Asıl Test Kazandıktan Sonra BaşlarBaşkasının kapıyı açmasına ihtiyaç duyarken açıklığı sevmek kolaydır. Asıl belirleyici an, anahtarı elinde tutan kişi siz olduğunuzda gelir.Güç, inandığınız şeyleri illa ki değiştirmez. Bazen yalnızca hangi inançların ilke, hangilerinin strateji olduğunu ortaya çıkarır. İyi liderlerin görevi, ilkeleri gizemli biçimde bir istisna maddesi geliştirmeden önce bu farkı görebilecek kadar bilinçli olmaktır.Bir değeri size hizmet ettiği sürece herkes savunabilir. Bir değerin gerçek testi, kazanırken de kaybederken de onu seçip seçmediğinizdir.Köşe yazarları tarafından burada paylaşılan görüşler, incturkiye.com’a değil, yazara aittir.Çok daha fazlası için Inc. Türkiye bültenlerine kaydolun.